ông Lê Trung Hiếu, Phó Giám đốc Bộ Tài chính Hà Nội. Ảnh: VGP
Để hiểu rõ hơn về bức tranh FDI của thành phố, phóng viên đã thực hiện phỏng vấn ông Lê Trung Hiếu, Phó Giám đốc Bộ Tài chính Hà Nội về các giải pháp Hà Nội đang triển khai để đạt được mục tiêu thu hút nguồn lực này.
Hành trình 2021 – 2025 và “Cú hích” năm 2026
Thưa ông, nếu nhìn vào số liệu thống kê, Hà Nội đã có bước đột phá lớn trong thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong giai đoạn 2021-2025. Ông đánh giá thế nào về “sức mạnh” của dòng vốn ngoại đổ vào Thủ đô thời gian qua?
Ông Lê Trung Hiếu: Có thể khẳng định thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài là một trong những động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh của thủ đô. Trong giai đoạn 2021 – 2025 chúng ta sẽ đạt tổng vốn đăng ký khoảng 11,5 tỷ USD. Đặc biệt, năm 2025 là cột mốc đáng nhớ khi Hà Nội thu hút 4,43 tỷ USD, vươn lên vị trí thứ 3 cả nước và gấp hơn 3 lần so với năm 2021.
Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ hơn vào “màu sắc” của hình ảnh này, chúng ta thẳng thắn thừa nhận những giới hạn của tính bền vững. Vốn đăng ký cấp mới chỉ chiếm khoảng 21,4% trong giai đoạn 2021 – 2025. Dòng vốn chủ yếu đến từ việc điều chỉnh tăng vốn cũng như góp vốn, mua cổ phần. Hình thức này tuy nhanh và linh hoạt nhưng lại phụ thuộc vào số lượng nhỏ các giao dịch lớn nên không ổn định. Ngoài ra, cơ cấu ngành vẫn thiên về bất động sản (30,8%) cũng như thương mại, dịch vụ; trong khi tỷ trọng công nghệ cao còn khiêm tốn.
Vậy những tháng đầu năm 2026 thì sao thưa ông? Những con số ấn tượng gần đây có phản ánh một sự thay đổi mới không?
Ông Lê Trung Hiếu: Tính đến ngày 21/6/2026, Hà Nội đã thu hút được khoảng 3,163 tỷ USD, vượt 116% mục tiêu cả năm. Một dấu hiệu rất đáng mừng là trong 6 tháng đầu năm, 72% vốn đầu tư được đầu tư vào dịch vụ chuyên môn, khoa học công nghệ. Điều này cho thấy dòng vốn đang dần di chuyển đúng hướng, phù hợp với mục tiêu của thành phố. Tuy nhiên, dư địa để giành được các dự án công nghệ chiến lược gắn với chuyển giao công nghệ cao vẫn còn rất lớn và phải được phát huy mạnh mẽ hơn nữa trong nửa cuối năm nay.
Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành mọi công tác GPMB tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, Khu công nghệ cao Bio và các khu công nghiệp được phê duyệt đầu tư vào năm 2026. Ảnh: VGP
Mục tiêu 25 tỷ USD – Những thách thức và khát vọng
Hà Nội hiện đang đặt mục tiêu thu hút 25 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài trong giai đoạn 2026-2030. Con số này cao hơn gấp đôi so với giai đoạn trước. Mục tiêu này có đạt được không, thưa ông?
Ông Lê Trung Hiếu: Đây thực sự là mục tiêu đầy thách thức. Để đạt 25 tỷ USD, quy mô vốn của Hà Nội cần tăng khoảng 117% so với giai đoạn trước và chúng ta cần tăng thị phần FDI cả nước từ 6,23% lên khoảng 10%. Trong khi đó, các thị trấn lân cận như Hải Phòng, Bắc Ninh và Quảng Ninh đang cạnh tranh gay gắt về mặt bằng công nghiệp và hậu cần.
Nhưng chúng tôi không đặt ra con số này một cách cảm tính. Mục tiêu này nhằm cụ thể hóa mục tiêu tăng trưởng GDP của Thủ đô trên 11%/năm. Chúng ta cần vốn FDI thế hệ mới để chuyển đổi nền kinh tế kỹ thuật số, trí tuệ nhân tạo (AI) và chất bán dẫn thành động cơ tăng trưởng mới. Hà Nội không còn chú trọng thu hút đơn thuần về số lượng mà tập trung nhiều vào chất lượng, lấy trình độ công nghệ và khả năng gắn kết với doanh nghiệp trong nước làm tiêu chí lựa chọn.
Hà Nội gần đây đã xác định được những “nút thắt” trong phát triển nói chung và thu hút đầu tư nói riêng. Ở góc độ quản lý tài chính và đầu tư, đâu là trở ngại lớn nhất hiện nay vẫn khiến các “đại bàng” công nghệ ở Hà Nội phải chần chừ?
Ông Lê Trung Hiếu: Có 4 khó khăn chính: Thứ nhất, hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là nguồn điện công suất lớn ổn định và hạ tầng số cho các trung tâm dữ liệu, chưa theo kịp yêu cầu; Thứ hai, thủ tục quản lý đất đai, dự án xây dựng còn phức tạp; Thứ ba, đặc điểm “hiếm đất, giá cao” của một đô thị đặc thù khiến chúng ta kém cạnh tranh trong những dự án đòi hỏi diện tích lớn. Thứ tư, sự kết nối giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước còn lỏng lẻo, dẫn đến hiệu ứng lan tỏa công nghệ chưa được như mong đợi.
Điều đáng chú ý là nút thắt không hẳn là thiếu quỹ đất. Chúng ta có hơn 7.600 ha đất khu công nghiệp, riêng Hòa Lạc có hơn 700 ha đất sạch. Vấn đề nằm ở chỗ tiến độ giải phóng mặt bằng và quy trình vận hành các khu vực này còn chậm.
Phó Chủ tịch UBND Hà Nội Trương Việt Dũng và Phó Chủ tịch cấp cao Đại học Quốc gia Singapore (NUS) Tiến sĩ Tan Sian Wee, ký tuyên bố hợp tác phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp và thúc đẩy trao đổi nhân tài vào tháng 3 năm 2026. Ảnh: HNP
Một trong những vấn đề được các nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm trong lĩnh vực công nghệ cao là nguồn nhân lực. Vậy các công ty khi đầu tư vào Hà Nội có gặp khó khăn trong việc tuyển dụng số lượng lớn lao động có tay nghề cao, có thể đáp ứng ngay yêu cầu công việc không, thưa ông?
Ông Lê Trung Hiếu: Đây là câu hỏi rất đơn giản và áp dụng cho một trong những điểm “nút cổ chai” về nguồn nhân lực mới của Hà Nội hiện nay. Tôi sẽ trả lời là có. Đây thực sự là thách thức và áp lực rất lớn đối với thành phố. Khi Hà Nội chuyển sang thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài công nghệ cao như chip bán dẫn và AI, chúng ta sẽ thấy sự thiếu hụt lao động lành nghề có thể làm việc ngay tại địa phương. Khoảng cách giữa đào tạo lý thuyết trong nước và tiêu chuẩn quốc tế khắt khe của các công ty lớn vẫn là khoảng cách lớn mà thành phố cần thu hẹp.
Tuy nhiên, Hà Nội không quyết định chờ đợi mà giải quyết vấn đề này bằng những biện pháp rất quyết liệt.
Ông Lê Trung Hiếu: “Giai đoạn 2026 – 2030, Hà Nội sẽ không còn chạy theo số lượng dòng vốn FDI bằng mọi giá. Mục tiêu của chúng tôi là tạo ra một dòng vốn FDI thế hệ mới, sạch hơn, công nghệ cao hơn, dựa trên tri thức và đổi mới, tận dụng tối đa đòn bẩy của Luật Thủ đô 2026 để định hướng nền kinh tế thủ đô theo hướng phát triển bền vững”.
Thứ nhất, thành phố sử dụng đòn bẩy tài chính từ ngân sách khoa học công nghệ khoảng 9.000 tỷ đồng/năm để chủ động phối hợp với các trường đại học lớn, các công ty có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài mở các khóa đào tạo lại ngắn hạn để “may đo” nguồn nhân lực theo đơn đặt hàng.
Thứ hai, tận dụng Luật Thủ đô 2026 vừa có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, chúng tôi đang ngay lập tức kích hoạt các cơ chế bồi thường đặc biệt còn tồn đọng để khẩn trương tuyển dụng đội ngũ chuyên gia quốc tế, “kỹ sư trưởng” và Việt kiều để lãnh đạo các dự án công nghệ cốt lõi.
Thứ ba, chúng ta đang đẩy nhanh việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng Khu công nghệ cao Hòa Lạc để các doanh nghiệp có thể thành lập các trung tâm nghiên cứu phát triển, phòng thí nghiệm giúp lực lượng lao động thực hành trực tiếp và sẵn sàng bàn giao đúng thời hạn.
Hà Nội không giấu khó khăn về nguồn nhân lực công nghệ cao. Nhưng với quyết tâm chính trị và cơ sở pháp lý mới, thành phố cam kết đồng hành, chia sẻ chi phí đào tạo và chịu trách nhiệm chuẩn bị nguồn nhân lực tốt nhất để đảm bảo dòng vốn của các bạn sinh lời hiệu quả.
Hà Nội tiếp tục được đánh giá là điểm đến an toàn, hấp dẫn và tiềm năng đối với các công ty, nhà đầu tư nước ngoài. Ảnh: VGP/Minh Anh
Đạo luật Thủ đô 2026 có thể sẽ là “chìa khóa” để loại bỏ những điểm nghẽn này. Bạn có thể nói rõ hơn về các biện pháp khuyến khích thay đổi cuộc chơi mà thành phố sẽ áp dụng không?
Ông Lê Trung Hiếu: Luật Thủ đô 2026 cho phép chúng ta áp dụng những cơ chế độc đáo, vượt trội. Chẳng hạn, tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, mức ưu đãi là cao nhất khi giá thuê đất cho chu kỳ 50 năm chỉ khoảng 105-120 USD/m2, thấp hơn nhiều so với mặt bằng chung.
Sắp tới, chúng ta sẽ cụ thể hóa cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược, thủ tục đầu tư đặc biệt và ưu đãi tiếp cận đất đai. Đáng chú ý, năm 2026, Hà Nội sẽ là nơi đầu tiên mạnh dạn phân bổ khoảng 4% tổng chi tiêu hộ gia đình – tương đương 9.000 tỷ đồng/năm – dành riêng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho cam kết của thành phố trong việc tạo dựng hệ sinh thái cho các dự án công nghệ cao.
Bạn kỳ vọng khu vực FDI ở Hà Nội sẽ như thế nào vào năm 2030?
Ông Lê Trung Hiếu: Tôi kỳ vọng vào sự chuyển đổi căn bản từ mô hình dựa vào bất động sản và chế biến sang mô hình dựa trên tri thức và đổi mới. Hà Nội sẽ là trung tâm của hệ sinh thái bán dẫn với các trung tâm thiết kế chip, vi mạch chuyên dụng và các trung tâm nghiên cứu phát triển đẳng cấp thế giới.
Để đạt được điều này, chúng tôi khuyến nghị chính phủ trung ương tiếp tục hỗ trợ các biện pháp ưu đãi cụ thể cho các lĩnh vực như công nghệ kỹ thuật số, chất bán dẫn và trung tâm dữ liệu. Đồng thời, thành phố sẽ tăng cường quản lý sau cấp phép, không chỉ để thu hút nhà đầu tư mới mà còn “giữ chân” nhà đầu tư hiện hữu, giúp mở rộng sản xuất.
Cảm ơn rất nhiều!
Minh Anh (được liệt kê)
